مشخصات پايان‌نامه
دوره کارشناسي‌ارشد رشته حقوق جزا و جرمشناسي
نويسنده: محمد سرشار
استاد راهنما: دکتر محسن اسماعيلي
استاد مشاور: دکتر علي‌حسين نجفي‌ابرندآبادي
استاد داور: دکتر حسام‌الدين آشنا
تاريخ دفاع: دوم آذر 1387
نمره: 96 از 100 ـ درجه عالي

چکيده
«نشريه» يکي از رسانه‌هاي نسبتا کهن است که پيشينه پيدايش آن در کشور ايران به سال 1216 ه.ش. بازمي‌گردد. پيش‌رفت‌هاي فن‌آوري هرچند در دگرگوني شيوه انتشار نشريات تاثير بسياري داشته اما موجب کاهش نقش اين رسانه در اطلاع‌رساني به مخاطب نشده است. آن چنان که برخي از نشريات به عنوان «رکن چهارم دموکراسي» ياد مي‌کنند.
يکي از سه شعار اساسي مردم ايران در دوران مبارزه براي انقلاب اسلامي «آزادي» بود که پس از تحقق شعار و خواست تاسيس «جمهوري اسلامي» در ايران، «آزادي بيان» و «آزادي فکر» به عنوان فلسفه اين انقلاب اعلام شدند و بدين‌ترتيب، شرط‌هاي اساسي حيات نشريات و تداوم فعاليت آنان، مورد تضمين قرار گرفت.
بهترين شيوه بررسي رفتار جمهوري اسلامي ايران با نشريات، بررسي آن به عنوان «سياست جنايي» است. عنواني که براساس تعريف موسع مطلق آن، شامل کليه پاسخ‌هاي کيفري و غيرکيفري رسمي يا مردمي به پديده مجرمانه (اعم از جرم و انحراف) مي‌گردد.
از سوي ديگر، مطالعه تطبيقي تجربه ايالات متحده آمريکا به عنوان پيشرفته‌ترين کشور در حوزه نشريات، شيوه مناسبي براي شناخت نقاط قوت و ضعف نگاه غربي به اين حوزه و در عين حال، سنگ محک خوبي براي ارزيابي سياست جنايي ج. ا. ايران در اين حوزه است.
براين اساس، پايان‌نامه حاضر کوشيده است با مطالعه تطبيقي فرآيند جرم‌انگاري (شامل واژه‌شناسي، تاريخچه، مباني، منابع و جرايم) و فرآيند پاسخ‌دهي به پديده مجرمانه (شامل پاسخ‌هاي غيرکيفري رسمي، پاسخ‌هاي غيرکيفري مردمي، مسؤوليت کيفري، سازمان اعمال پاسخ‌ها، کيفرها و اقدامات تاميني)، در هر بخش الگوي متناسبي را براساس حقوق ايران و فقه شيعه ارايه دهد.
بدين ترتيب، اين مطالعه تطبيقي حقوق ايران و آمريکا، به مسايلي همچون تعريف مطبوعات، تاريخچه مطبوعات، نظام انتشار، نظريه آزادي نشريات، کتب ضاله، حق آزادي فکر و آزادي بيان، حق آزادي نشريات، جرم مطبوعاتي، هيات نظارت بر مطبوعات، شوراي حل اختلاف تخصصي مطبوعات، مسؤوليت کيفري، هيات منصفه مطبوعات، دادگاه صالح براي رسيدگي به جرايم مطبوعاتي و حق دادرسي علني پرداخته است.

کليد واژه‌ها
سياست جنايي، سياست کيفري، مطبوعات، نشريات، روزنامه، مجله، جرم مطبوعاتي، جمهوري اسلامي ايران، ايالات متحده آمريكا، حقوق تطبيقي، نظام انتشار، نظريه آزادي، کتب ضاله، آزادي بيان، آزادي نشريات، شوراي حل اختلاف، هيات منصفه مطبوعات، مسؤوليت کيفري، صلاحيت، دادرسي علني، اقدامات تاميني.

الخلاصة
«الصحافة» هي إحدی وسائل الإعلام القديمة شيئاً ما و يعود تاريخ ظهورها فـى ايران إلي سنة 1253 هـ.ق.. مع أنّ تطورات التكنولوجيا, تؤثّر علي تبدّل أسلوب نشر الصحف لكن ذلك لم‌يتسبب فـى تخفيض دور هذه الوسيلة فـى الإتصال بالمخاطب. بحيث أنّ البعض يعتبرون الصحافة «الركن الرابع للديمقراطية».
واحد من الشعارات الرئيسة الثلاثة للشعب الإيرانـى فـى عهد نضال الثورة الاسلامية كان الدعوة إلي «الحرية». و بعد تحقيق هذا الشعار و رغبة تأسيس «الجمهورية الاسلامية» فـى ايران؛ أُعلنت «حرية النطق» و«حرية التفكير» کفلسفة لهذه الثورة و بالتالـى قدتضمنت الشروط الاساسية لوجود الصحف و استمرار نشاطها.
إنّ أفضل طريقة للتدقيق فـى سلوك الجمهورية الاسلامية فـى ايران بالنسبة إلي الصحف هـى التدقيق فيها تحت عنوان «السياسة الجنائية». العنوان الذى طبقاً لتعريفه الموسّع المطلق، يشمل کلّ الأجوبة الرسمية أو الشعبية أو الجنائية أو غير الجنائية بالردّ علي هذه الظاهرة الإجرامية (سواء فـى الجريمة أو الإنحراف).
من جهة أخري، فإنّ دراسة مقارنة فـى تجربة الولايات المتحدة الأمريكية بعنوان اقدم البلدان في مجال الصحف، هي إختبار جيد لتقدير السياسة الجنائية الايرانية فـى هذا المجال.
علي هذا، تحاول هذه الرسالة التـى بين أيديکم فـى دراسة مقارنة لعملية التجريم (و تشمل: تعريف الالفاظ, بيان السيرة الذاتية، المبانـى والجرائم) و عملية الإجابة عن الظاهرة الإجرامية (تشمل: الأجوبة الرسمية غيرالتأديبية و غير الرسمية، المسؤولية الجنائية، منظّمة تنظيم الأجوبة، العقوبات و الوقاية التأمينية) تقترح طرازاً متناسباً فـى کلّ قسمٍ علي اساس حقوق ايران و الفقه الشيعـى.
لهذا، فإنّ هذه الدراسة المقارنة لقوانين الولايات المتحدة الأمريكية و الجمهورية الاسلامية فـى ايران تشمل موضوعات کتعريف الصحف، بيان سيرة الصحف, نظام نشر الصحف، نظريات حرية الصحف، الکتب الضالة، حق حرية النطق وحرية التفكير, حق حرية الصحف، الجرائم الصحافية, هيئة الرقابة علي الصحف، مجلس حل الخلافات المختصة بالصحف, هيئة المحلفين للصحف، المسؤولية الجزائية، المحكمة الصالحة للجرائم الصحفية وحق التحقيق العلنـى.

الکلمات الاساسية
السياسة الإجرامية، الصحافة، الجريدة، المجلة، الجريمة الصحافية، الجمهورية الاسلامية فـى ايران، الولايات المتحدة الأمريکية، دراسة مقارنة، نظام النشر، نظرية الحرية، الکتب الضالة، حرية النطق، حرية الصحف، مجلس حل الخلافات، هيئة المحلفين، المسؤولية الجزائية، الصلاحية، التحقيق العلنـى، الوقاية التأمينية.

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN`S CRIMINAL POLICY ABOUT PRESS WITH A COMPARATIVE STUDY IN UNITED STATES OF AMERICA LAW

MOHAMMAD SARSHAR
SUPERVISOR: Dr. MOHSEN ESMAILI
AUTUMN 2008

Abstract
“The press” is one of relatively old mass media that its first appearance in Iran returns to 1837. The advancement of technology, however, has the most influence in the change of publication techniques of press but didn`t cause the reduction of its role in informing the client so much so that the press was once called ‘the fourth pillar of democracy’.
One of the three main slogans of Iranian people in the campaign season for the Islamic revolution was 'freedom'. After the realization of the slogan and the wish for the establishment of ‘Islamic republic’ in Iran, ‘freedom of speech’ and ‘freedom of thought’ were announced as the philosophy of this revolution and thus the fundamental clauses of press existence and the continuance of their activity, were guarantied.
The best way of surveying the behavior of IRI with Press is surveying it as “Criminal Policy”. The title that, on its total comprehensive definition, includes all the official or popular, criminal or non-criminal responses to criminal phenomena (whether crime and deviance).
On the other hand, the comparative study of the experience of the United States of America, as the most advanced country in the press area, can be a good scale for the valuation of IRI`s policy in this respect.
This dissertation tends to present an appropriate standard in each part on the basis of Iran law and Shia jurisprudence by comparative study of criminalization process (inclusive: Terminology, Chronicle, Basis, Resources and Crimes) and responding process to criminal phenomenon (inclusive: official non-criminal responds, unofficial non-criminal responds, criminal liability, structure of responds administration, penalties and security measures).
Thus the IRI and the USA Law comparative study includes topics like definition of press, press chronicle, publication system, freedom of press theories, sinister (Zalli) books, freedom of speech and thought, freedom of press, press crime, the supervision board on press, settlement council for press, criminal liability, competent court for investigating press crimes and public trial right.

Keywords
Criminal Policy, Press, Newspaper, Daily, Magazine, Press crime, Islamic Republic of Iran (IRI), United States of America (USA), Comparative Law, Publication regime, Freedom theory, Sinister books, Freedom of speech, Freedom of press, Settlement council, Press jury, Criminal liability, Competence, Public trial, Security measure.

خيلي از مهماني‌ها و دور هم نشستن‌هايمان، خلاصه شده در خوردني‌ها. يعني ميزبان خود را موظف مي‌داند به شکم‌باني مهمان. انگار اين مهمان مغز و چشم و گوش و بيني و پوست ندارد که براي ميزباني آنها هم فکري کنند.
خود من تلاشم بر اين بوده که هميشه کتابي و نشريه‌اي و فيلمي و گاه موسيقي‌اي در چنته‌ام باشد تا با آن هم از مهمانانم پذيرايي کنم.
اين يکي ـ دو هفته، وسيله پذيرايي خوبي به تورم خورده که جان مي‌دهد براي ميزباني: کتاب «دا».
دا خاطرات يک دختر هفده ساله خرمشهري است از روزهاي دفاع از خرمشهر. خاطراتي که شکار آنها نصيب شهيد آويني نشد و ماند تا راوي آنها، دوران اصلاحات را ببيند و احساس کند اصل دفاع مقدس زير سؤال رفته و بنشيند و خاطرات آن دوران را در بيش از 750 صفحه بگويد.
در ميان کتابهاي خاطراتي که خوانده‌ام؛ از احمد احمد بگيريد تا خيلي‌هاي ديگر؛ دا را يک سر و گردن بالاتر از بقيه مي‌بينم. اين کتاب سحري درون خود دارد که نتيجه‌اش را در انتشار چاپ چهاردهم آن در سال جاري مي‌توان ديد.
بي‌جهت نيست که دا با 11000 تومان قيمت، تا به حال پرفروشترين کتاب سال 87 بوده و با بازاريابي عالي سوره مهر، رکوردي را در دهه 80 به جا خواهد گذاشت.
اگر بودجه‌تان اجازه نمي‌دهد که دا را بخريد و به ديگران هديه بدهيد؛ مي‌توانيد آن را «وقف خواندن» کنيد. يعني شرط موقوفه اين باشد که استفاده‌کننده آن را بخواند و به ديگري بدهد. چيزي شبيه کتابهاي مسافر.
اگر کتابتان را هم خيلي دوست داريد؛ دستکم آن را به دوستان معرفي کنيد. حداقل لطف ماجرا به شهرت بيشتر کتاب خواهد بود و کمک به جبهه فرهنگي نيروهاي انقلاب.

امروز کمي در کار وزارت راه و ترابري و شرکت راه آهن جمهوري اسلامي ايران فضولي کردم. نتيجه‌اش درباره مديران عامل شرکت قطارهاي مسافري رجاء (تاسيس 1/8/1375) اين شد:
دکتر محسن پورسيد آقايي: 1378 تا 1385 (7 سال ـ استاديار دانشکده مهندسي راه‌آهن دانشگاه علم و صنعت) لينک خبر
دکتر يوسف حجت: 21/1/86 تا 18/11/86 (کمتر از 10 ماه! ـ دکتراي مکانيک) لينک خبر
محمود جعفري: 18/11/86 تا 6/11/87 (کمتر از يکسال! ـ فوق‌ليسانس مديريت اجرايي و منابع انساني) لينک خبر
دکتر اسدالله کريمي: 6/11/87 تا ... والله اعلم! (دکتراي شهرسازي)

شنيدن خبر اعلام رسمي نامزدي جناب آقاي سيد محمد خاتمي در دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري، خوشحالم کرد.
احساس مي‌کنم اين حضور ايشان چند فايده خواهد داشت:
1ـ وزن‌کشي جدي‌اي ميان جريان اصولگرا و اصلاح‌طلب صورت خواهد گرفت که ابتدايي‌ترين نتيجه آن، گرم‌شدن تنور انتخابات و افزايش مشارکت مردم در آن خواهد بود. اتفاقي که در دوره رويارويي با دولت مدعي تغيير باراک اوباما، پشتوانه خوبي براي نظام خواهد بود.
2ـ اگر آقاي دکتر محمود احمدي‌نژاد پيروز انتخابات آينده باشد؛ با شکست آقاي خاتمي پس از شکست آقاي هاشمي رفسنجاني، جريان اصلاحات و نظم ناعادلانه مديريتي 16 ساله کشور، ضرب شستي از جريان غيرحزبي خواهد ديد که احتمالا منجر به تغييرات جدي‌اي در جبهه‌گيري‌هاي سياسي خواهد شد.
3ـ اگر آقاي خاتمي پيروز انتخابات آينده باشد؛ جريان آقاي احمدي‌نژاد و جوانان اصولگرا فرصت بسيار مغتنمي براي سه کار خواهند داشت:
الف‌ـ بررسي عملکرد چهار ساله و شناسايي نقاط ضعف
ب‌ـ افزايش سواد علمي و تکميل تحصيلات
ج‌ـ نظريه‌پردازي متناسب با شعار دولت اسلامي
طبيعي است که قلع و قمع اصولگرايان از قوه مجريه و پاک‌سازي گسترده آنان، اين امر را تشديد خواهد کرد.
4ـ اختلافات جريان‌ اصولگرا براي رقابت با آقاي احمدي‌نژاد اجبارا فروکش خواهد کرد. هر چند سکوت بسياري از مدعيان از رضايت نخواهد بود ولي اين اميدواري وجود دارد که گذرگاه رفح را براي رساندن کمکهاي انسان‌دوستانه باز بگذارند!
×××
قطعا اعلام نامزدي آقاي خاتمي بدون مطالعات دقيق افکار عمومي جامعه و اطمينان نسبي از شرايط دستکم برابر بخت راي‌آوري نبوده است.
«الخير في ماوقع»

فردا پنجشنبه 24 بهمن 87، از ساعت 2 تا 5 بعدازظهر، مراسم سالگرد شهادت حاج رضوان(شهيد عماد مغنيه)، شير بيشه مقاومت اسلامي و مايه هراس دايمي استکبار جهاني، در مسجد امام صادق(ع) ميدان فلسطين برگزار خواهد شد.
اين مراسم، هرچند به همت چند نفر از جوانان مريد آن شهيد بزرگ برگزار مي شود اما به نوعي مراسم رسمي دفتر تهران حزب الله لبنان نيز هست و در آن، آخرين توليدات فرهنگي حزب‌الله لبنان براي اولين بار با زيرنويس فارسي توزيع خواهد شد.
از بزرگان هم که خواهند بود و سخن خواهند گفت. يکي از ذاکران مشهور اهل بيت(ع) هم ذکر مصيبت خواهد کرد.