متن زير، مكتوب سخنان كوتاهي است كه در مراسم معارفه به عنوان مدیرعامل كانون اندیشه جوان به زبان آوردهام.
پیش از هر چیز، به همه بزرگواران و عزیزانی كه قدم رنجه فرمودهاند و كانون را به حضور خود مفتخر ساختهاند؛ خیر مقدم عرض میكنم. این روزها، آمیخته به عطر نام حضرت فاطمه زهرا (سلام ا... علیها) و فرزندان معنویشان، 89 شهید گرانقدری است كه در این روزگار، افتخار تشییعشان نصیبمان شده است.
در این روزهای پر نور و پر معنویت، برای بنده مایه بسی افتخار است كه مسؤولیت نهادی را برعهده میگیرم كه نزدیك به یك دهه پیش، خود ریزهخوار خوان اندیشه آن بودهام.
خوانی كه گستردگی و بركت آن، مدیون تلاشهای تحسینبرانگیز بزرگانی است كه ذكر نام ایشان، هم مایه آبرومندی كانون و هم بهانه تشكر از ایشان است. جناب آقای دكتر خسروی، جناب آقای دكتر عسكری، حجت الاسلام و المسلمین ذو علم و جناب آقای مهندس فیاضی.
اما پیشینه حضور این فقیر در كانون اندیشه جوان و همكاری تمام وقت با آن، به اسفند سال 1387 بازمیگردد. تجربهای 14 ماهه از حضور به عنوان قائممقام كانون و اندوختن گنجینهای از مجموعه تلاشهای كانون در حوزههای مختلف.
اما در این چند دقیقه، بیش از آنكه بخواهم حدیث نفس كنم؛ مشتاقم كه به مراد و مقصود رهبر و ولیمان از امر به تاسیس كانون اندیشه جوان بپردازم.
از شنبه گذشته كه بار مسؤولیت كانون بر دوش این فقیر گذاشته شد؛ كوشیدهام با غور در بیانات حضرت امام (رض) و رهنمودهای مقام معظم رهبری، تصویر كاملتری از جایگاه شهید مطهری در شكلگیری نظام جمهوری اسلامی ایران و فرآیند تثبیت آن به دست آورم و بدین طریق، چشمانداز نزدیكتری به مراد رهبر فرزانهمان از تاسیس كانون اندیشه جوان برای خودم ترسیم كنم.
هفته گذشته، مقام معظم رهبری در جمع دستاندركاران حوزه هنری، فرمودهاند: «عرصه فرهنگی عرصه جهاد است. کسانی که در این میدان جهاد فرهنگی حضور دارند باید حق جهاد را بجا آورند و آن گونه که شایسته است به ترویج ارزشهای دینی و واقعیات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بپردازند. البته مسائل فرهنگی با دستور و حکم پیش نمی روند بلکه لازمه موفقیت در این عرصه، انگیزه ، ایمان و حضور فعال انسانهای معتقد به ارزشهای دینی و انقلاب اسلامی است.»
این نگاه ایشان بیسابقه نیست. پیش از این نیز، در 17 سال قبل، ایشان درباره شهید مطهری اینگونه فرموده بودند كه: «شهيد مطهّرى يك مبارزِ در راه خدا؛ يعنى يك مجاهد فى سبيلاللَّه بود. منتها جهاد، انواعى دارد. يكى از سختترين جهادها اين است كه در مقابله با هجوم افكار و فرهنگهاى غلط و انحرافى و درك غلط جمعى از مردم، انسانى كه حق را مىشناسد، بايستد و بخواهد از حق دفاع كند و با بيان، با فكر، با منطق و با سلاح زبان و قلم، ذهنها را به سمت آنچه درست است هدايت كند. اين، از آن جهادهاى بسيار دشوار است و شهيد مطهّرى، اين جهاد سخت را سالهاى متمادى انجام داد.»[1]
براساس یافتههای فقیر، شخصیت شهید مطهری چند ویژگی برتر داشته كه مجموعه آنها، وجه تمایز ایشان از دیگران متفكران و فعالان حوزه اندیشه اسلامی است:
1. تهذیب نفس
2. يقين و ايمان قاطع[2]
3. تلاش فراوان علمي براي آمادهسازي خود و كمنظیر بودن در اسلامشناسی و شناخت فنون مختلفه اسلام و قرآن [3]
4. نگاه به عرصه ذهنيت جامعه و استخراج عمدهترين سؤالات ذهنيت جامعه جوان و تحصيلکرده و روشنفکر کشور[4]، تسلط كامل بر فضای فكری فرهنگی كشور[5]
5. پاسخگويي براساس تفکر اسلامي، فلسفه اسلامي و منطق قرآني
6. قلم روان و با زبان مردم و بی قلق و اضطراب [6] اما مناسب برای سطح خاصی از جامعه و نه همه آن[7]
7. جرأت و اعتماد به نفسِ لازم، مبارزه سرسختانه[8]، عدم سستی و كوتاهی و دفاع بدون رودربايستى، بدون ملاحظه و بدون بيم و هراس[9]
8. تدریس
9. تالیف آثار
10. به اينجا و آنجا رفتن و حركت كردن
11. تماس گرفتن با قشرهاي تحصيلکرده و روشنفکر[10]
بدین ترتیب، به نظر میرسد كانون اندیشه جوان برای پر كردن جای خالی آن شهید بزرگ در نظام جمهوری اسلامی ایران، باید بتواند با طراحی ساختار، جذب نیرو و عملكردی متناسب، كاركردی بدیل ویژگیهای شهید مطهری داشته باشد.
بیشك در گذران این مسیر، پس از اتكال به نیروی لایزال خداوند سبحان و استدعای عنایت برگزیدگان او، پشتوانه علمی و اندیشهای پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، همچون دژی استوار در این جبهه، پشتیبان و پشتگرمی كانون اندیشه جوان بوده و هست. عاملی كه همان، جنبه علمی و نظریهپردازی شهید علامه مطهری را محقق میسازد.
اما اینكه براساس این ویژگیها چه باید كرد؛ امری جداگانه است كه در این مسیر یازده ساله، جنبههای از آن پدیدار شده و به تكامل رسیده و هماكنون به ثمر نشسته است و جنبههای از آن، به خواست خداوند و به یاری همسنگرانم در كانون اندیشه جوان، پدیدار خواهد شد؛ انشاء ا...
--------------------------------------------------------------------------------
[1] 15/2/72
[2] «بايد كارى را كه مرحوم شهيد مطهرى در سالهاى دههى 40 و 50 در محيط فكرى اين كشور انجام داد، شناخت. ايشان با قوّت فكرى و انديشهى قوى و صائب خود وارد ميدانهايى شد كه تا آنوقت هيچكس در زمينهى مسائل اسلامى وارد اين ميدانها نشده بود؛ و با تفكراتى كه آن روز در كشور رايج شده بود - افكار وارداتىِ ترجمهيىِ غربى و شرقى - يا مىرفت رايج شود، خود را وارد يك چالش علمىِ عميق و وسيع و تمام نشدنى كرد. ايشان، هم در جبههى مقابلهى با ماركسيستها به يك جهاد بسيار هوشمندانه دست زد، و هم در جبههى مقابلهى با تفكرات غربى و ليبراليستها وارد ميدان شد. اين نقش، بسيار مهم است؛ هم جرأت و اعتماد به نفسِ لازم مىخواهد، هم قدرت فكرى و اجتهاد در زمينههاى گوناگون را لازم دارد، هم يقين و ايمان قاطع مىخواهد؛ اين مرد بزرگ همهى اينها را با هم داشت؛ هم عالم بود، هم بسيار مؤمن بود، هم به ايمانِ خود يقين داشت، و هم اعتماد به نفس داشت؛ اينها لازم است.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت (18/12/82)
[3] «مردى كه در اسلامشناسى و فنون مختلفه اسلام و قرآن كريم كم نظير بود.» سید روح الله خمینی، صحیفه امام، ج 7، ص 178 (11/2/1358)
[4] « شهيد مطهرى به عرصهى ذهنيت جامعه نگاه كرد و عمدهترين سؤالات ذهنيت جامعهى جوان و تحصيلكرده و روشنفكر كشور را بيرون كشيد.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت (15/4/1383)
«او انسان بصير و نافذالبصيرهاى بود؛ آدم معمولى نبود؛ بينش تيزى داشت؛ به سطح جامعه نگاه مىكرد و اشتباهاتى را كه در فهم عمومى ملت ما وجود داشت و متأثّر از تلقين دشمنان بود، مىفهميد كه چيست و شروع مىكرد با آنها مبارزه كردن.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت (15/2/1375)
[5] «تا آنجا كه بنده به ياد دارم، از سالهاى 1334 و 1335 تا سال 1358 كه ايشان به شهادت رسيد، در هر موقعيت زمانى، با آن بينش عميق خود - كه تسلّط كامل هم بر فضاى فكرى و فرهنگى كشور داشت - هرجا در عرصهى فكر، هجمهاى را به اسلام و به احكام و اصول اسلامى مشاهده مىكرد، به مقابله مىشتافت و سدّى مثل كوه در مقابل اشكالات مىآفريد.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت (15/2/1378)
[6] «او با قلمى روان و فكرى توانا در تحليل مسائل اسلامى و توضيح حقايق فلسفى، با زبان مردم و بىقلق و اضطراب، به تعليم و تربيت جامعه پرداخت.» سید روح الله خمینی، صحیفه امام، ؟؟؟، (9/2/1360)
[7] «البته از اين كتابها، همه نمىتوانند استفاده كنند - سطح خاصى دارد - اما مىشود كارى كرد كه از اين مطالب، همهى جامعه و جوانان ما استفاده كنند.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت (12/2/1369)
[8] «با كجرويها و انحرافات مبارزه سرسختانه كرد.» سید روح الله خمینی، صحیفه امام، ج 7، ص 178 (11/2/1358)
[9] «خصوصيت ممتاز اين بزرگوار، دفاع از حقيقت و دفاع از اسلام بدون رودربايستى، بدون ملاحظه و بدون بيم و هراس بود.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت، (15/2/1378)
[10] «معلّمىِ آن شهيد، موضوع تدريس اوست و كارگرىاش، امر تأليف، اينجا و آنجا رفتن، حركت كردن و تماس گرفتن با قشرهاى تحصيلكرده و روشنفكر و نظاير آن است.» سید علی خامنهای، نرمافزار حدیث ولایت، (13/2/1373)